Thưởng thức tiệc buffet quốc tế ngon ở Hà Nội với 5 địa điểm thú vị

Buffet đã và đang trở thành một xu hướng phát triển trong văn hoá ẩm thực. Với các bữa tiệc tiệc đông người, để giúp mọi người có thể thoải mái và tự nhiên khi trò chuyện cũng như lúc ăn uống, họ sẽ thường chọn hình thức ăn tiệc đứng - buffet. Những dãy bàn ăn dài với đủ các món từ nhiều nền ẩm thực khác nhau sẽ giúp các thực khách dễ dàng lựa chọn được phong cách phù hợp. Bên cạnh đó, đây còn là cách giúp mọi người có thể thưởng thực được nhiều món ăn khác lạ mà khi tới những nhà hàng thông thường khó có thể thực hiện.

Ở Hà Nội đã xuất hiện rất nhiều nhà hàng buffet quốc tế chất lượng và đa phong cách. Trong bài viết này, Eatout sẽ giới thiệu tới các bạn 5 nhà hàng buffet nổi tiếng chuyên phục vụ thực đơn quốc tế đa dạng và hấp dẫn trong không gian sang trọng, phù hợp với nhiều mục đích. 

1. Press Club

* Không gian và món ăn

Press Club ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường về một địa điểm kinh doanh ẩm thực đạt tiêu chuẩn quốc tế. Không chỉ tập trung vào ẩm thực cao cấp, không gian nhà hàng còn là một nguồn cảm hứng thú vị cho bất cứ thực khách nào cần tìm kiếm một nơi để thay đổi và làm mới bản thân sau những ngày làm việc căng thẳng. Press Club cũng là một địa điểm thú vị đặc trưng để bạn có thể tới và trải nghiệm sự giao thoa giữa các nền văn hoá khác nhau.

Các đầu bếp tài năng ở Press Club đã tạo nên nhiều phong cách ẩm thực đặc trưng cho tthực đơn buffet nhà hàng. Vào các buổi trưa từ thứ Hai đến thứ Sáu, khi đến đây, các bạn sẽ có cơ hội thưởng thức 1 trong 5 nền ẩm thực khác nhau. Với buffet Pháp, các món chính gồm có bò hầm vang đỏ, gà hầm ớt chuông và đùi cừu nước. Nếu chọn buffet Ý, thực khách không chỉ được thưởng thức các loại thịt nguội đa dạng mà còn được nếm món súp rau kiểu Ý cũng như các món ăn khác thơm ngon như: Lassgane thịt bò, Cá rán với thịt nguôi Parma, Mỳ ống nhồi cà tím và thịt cừu. Các bạn đừng quên thử những món tráng miệng vô cùng cổ điển như Tiramisu, bánh cheesecake và bánh chanh nhé! Còn với những ai yêu thích ẩm thực kiểu Á, chắc chắn không thể bỏ qua được hương vị hấp dẫn từ thực đơn buffet này. Bếp trưởng Guertin đã chọn những món ăn đặc sắc nhất châu Á để đưa vào như Tom Yum chua ngọt Thái Lan, phở Việt Nam, món xào phong cách Trung Hoa, Cà ri Ấn Độ,… Bên cạnh đó, nhà hàng còn có Buffet đặc biệt của bếp trưởng, chuyên phục vụ những món ăn do chính ông sáng tạo ra như Thịt lợn cuốn phomai, Cá vược sốt cà chua một nắng, Bò nướng ướp gia vị. Và nếu bạn là một “tín đồ của các loại hải sản” thì buffet hải sản sẽ là một bữa tiệc dành riêng cho bạn với các món hấp dẫn như tôm, ngao, súp cua, cá vược nướng,…

* Giá cả và chất lượng

Eatout khuyên bạn nên lựa chọn buffet trưa để thưởng thức. Với giá dành cho mỗi thực khách chỉ là 288.000đ (chưa bao gồm thuế và phí dịch vụ). Các bạn còn được tặng kèm một đồ uống là nước ngọt, nước khoáng hoặc bia. Mức giá này khá phù hợp để bạn có thể trải nghiệm một bữa buffet với nhiều phong cách ẩm thực khác nhau đấy!

Địa chỉ: 59A Lý Thái Tổ, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Giờ mở cửa: 08:00 - 24:00

2. La Brasserie

* Không gian và món ăn

Toạ lạc ngay tại tầng 1 của khách sạn Nikko, nhà hàng La Brasserie là một địa chỉ lý tưởng để bạn có thể thoải mái tận hưởng một bữa tiệc buffet ngon miệng với rất nhiều các món đặc trưng của 2 phong cách ẩm thực hàng đầu thế giới. Đặc biệt, không gian thưởng thức tại đây vô cùng sang trọng và đẳng cấp, phù hợp cho những thực khách đòi hỏi cao về mặt không gian. Nhà hàng cao cấp này có phong cách thiết kế được lấy cảm hứng từ kiến trúc châu Âu hiện đại, với sức chứa khoảng 80 thực khách. Bên cạnh những bàn đơn thì nhà hàng còn sắp xếp những dãy bàn dài, hoàn toàn thích hợp để tổ chức tiệc cùng gia đình, bạn bè hoặc đồng nghiệp.

La Brasserie là một trong số ít các nhà hàng cao cấp tại Hà Nội khéo léo kết hợp được các món ăn đến từ nền ẩm thực của nhiều nước như Nhật Bản, Việt Nam hay các nước châu Âu. Với set buffet trong tuần, thực khách sẽ có cơ hội thưởng thực nhiều món ăn từ các nền ẩm thực, vô cùng phong phú và được chế biến một cách tỉ mỉ. Với buffet vào trưa Chủ Nhật, những món ăn chính được phục vụ sẽ là các loại mì Ý và hải sản tươi ngon. Đặc biệt, nếu bạn tới dùng bữa ở La Brasserie vào tối thứ 7 và Chủ Nhật, bạn sẽ được thưởng thức buffet nướng tự chọn cực kỳ hấp dẫn. Không chỉ vậy, mỗi thực khách sẽ được dùng một suất thăn cá tuyết chế biến theo một trong hai cách: Áp chảo với bánh vị tỏi và sốt bơ trắng hoặc Nhúng với sốt hoa nghệ tây, ăn kèm rau củ.

* Giá cả và chất lượng

Buffet các ngày trong tuần có giá từ 460.000đ/ người vào các buổi trưa và 555.000đ/người vào các buổi tối. Riêng vào dịp cuối tuần, buffet tối sẽ có giá 690.000đ/người và buổi trưa chủ nhật có giá 555.000đ/người (chưa bao gồm thuế VAT và phí dịch vụ). Tuy giá khá cao nhưng lại tương xứng với chất lượng đồ ăn và phục vụ tại đây.

Địa chỉ: Tầng 1 Khách sạn Nikko Hà Nội, 84 Trần Nhân Tông, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Giờ mở cửa: 11:30 - 14:00 | 18:00 - 22:00

3. Ming

* Không gian và món ăn

Nhà hàng Ming Palace nằm trong Khách sạn Sofitel luôn nổi tiếng với những món ăn Trung Hoa cổ truyền và độc đáo. Đây cũng là một nhà hàng hiếm hoi tại Hà Nội phục vụ ẩm thực Trung Hoa cao cấp. Với hơn 80 loại dim sum khác nhau, từ hấp đến chiên, các thực khách có thể thoải mái lựa chọn tuỳ theo sở thích. Và dĩ nhiên không có gì tốt hơn nếu bạn gọi các set buffet của Ming.

Không gian tại nhà hàng được bài trí rất hiện đại và thoáng đãng, các bàn sắp xếp khá hợp lý, tạo sự riêng tư cho các thực khách dùng bữa. Sự ấm cúng cùng bầu không khí thanh bình, lịch sự ở nơi đây sẽ là một địa điểm lý tưởng khiến bạn muốn quay lại lần sau.

* Giá cả và chất lượng

Ở Ming Palace, bạn có thể gọi set buffet dim sum khách sạn có giá từ 600.000đ trở lên. Hãy tới nhà hàng cực kỳ sang trọng tại Hà Nội này để thưởng thức hương vị ẩm thực đậm chất Trung Hoa nhé!

Địa chỉ: Nhà hàng Ming - Khách sạn Sofitel Hà Nội, số 1 Đường Thanh Niên, Tây Hồ, Hà Nội
Giờ mở cửa: Trưa 11:00 - 14:00 | Tối 17:30 - 22:00

4. Nhà hàng Lotus Stream

* Không gian và món ăn

Nằm trong khách sạn Golden Lotus Luxury, nhà hàng Lotus Stream (Suối Sen) thừa hưởng đẳng cấp chuyên nghiệp và chất lượng năm sao. Bên cạnh đó, Lotus Stream còn có lợi thế nằm ở trung tâm thanh phố. Chính vì vậy, nhà hàng đã trở thành một trong những địa điểm đáng giá hàng đầu dành cho các bữa ăn tiếp đãi đối tác hay đơn thuần là thường thức ẩm thực hạng sang.

Nhà hàng chủ yếu phục vụ cho khách tới khách sạn nên phong cách ẩm thực khá đa dạng. Tuy không có món ăn nào quá nổi trội nhưng nhìn chung thì nguyên liệu tươi ngon, đầu bếp chế biến tỉ mỉ, chất lượng phục vụ tốt. Ở đây, bạn có thể thoải mái thưởng thức các món châu Á như cơm rang, phở cuốn,… tới các món  u như mì Ý, thịt bò nướng, các loại salad,…Sau đó, nhà hàng còn dành riêng một khu vực với rất nhiều món tráng miệng đa dạng như chè, hoa quả, các loại bánh để thực khách thưởng thức.

* Giá cả và chất lượng

Dù nằm trong một khách sạn sang trọng nhưng mức giá buffet cho mỗi người chỉ dao động từ 300.000đ tới 350.000đ. Không quá đắt để bạn có thể thưởng thức một bữa ăn cao cấp và lịch sự.

Địa chỉ: Khách sạn Golden Lotus Luxury, 53-55 Hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Giờ mở cửa: 9:30 - 22:30

5. Food Exchange

* Không gian và món ăn

Mang đến một phong cách đẳng cấp trong các nhà hàng ở khách sạn, nhà hàng Food Exchange sẽ là một lựa chọn hoàn toàn mới dành cho thực khách khi đến với Novotel. Đây là một địa điểm cực kỳ thích hợp cho những bữa ăn cao cấp, ngồi bên ánh đèn ấm áp, cùng nhâm nhi những ly cocktail tuyệt hảo. Nhà hàng đã trở thành điểm đến không chỉ của các du khách mà còn dành cho những người mong muốn được thưởng thức các bữa tiệc hạng sang. 

Nhà hàng có phong cách ẩm thực đa dạng, với các món ăn châu Á và châu Âu kết hợp. Tuy thực đơn buffet không có món ăn nào quá nổi bật nhưng tất cả đều được chế biến tỉ mỉ và kỹ lưỡng dưới tay các đầu bếp chuyên nghiệp, đem lại sự tròn vẹn cho mỗi thực khách dùng bữa tại đây.

* Giá cả và chất lượng

Buffet ở Food Exchange có giá dao động từ 400.000đ tới 600.000đ. Mức giá này khá cao nhưng tương xứng với chất lượng đồ ăn và dịch vụ tại một nhà hàng cao cấp ở Hà Nội như Food Exchange.

Địa chỉ: 5 Duy Tân, Cầu Giấy, Hà Nội
Giờ mở cửa: 06:00 - 22:00

Chúc các bạn yêu quí sẽ có thêm những gợi ý thú vị về một địa điểm để thưởng thực tiệc buffet quốc tế cao cấp ở Hà Nội từ Eatout.vn. Eatout mong muốn sẽ ngày càng giới thiệu được nhiều nhà hàng chất lượng đến gần hơn với thực khách Việt, qua đó đưa văn hoá ẩm thực nhà hàng trở thành một nét mới trong phong cách sống. 

Cập nhật workshop về viết và xuất bản bài báo khoa học 11/2016

Xin cập nhật thông báo cùng các bạn về chương trình của workshop về viết và công bố bài báo khoa học vào ngày 14-17/11/2016 tại Trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch. Theo yêu cầu của nhiều học viên, chúng tôi thêm 2 bài giảng về (i) cách viết luận án, và (ii) cách viết đề cương nghiên cứu. Hai bài này sẽ mời một đồng nghiệp ở VN giảng.

Chương trình bây giờ sẽ là:

Ngày 14/1 
Bài 1: Giới thiệu về công bố quốc tế và cấu trúc bài báo khoa học 
Bài 2: Cách đặt tựa đề bài báo theo chuẩn quốc tế 
Bài 3: Cách viết phần tóm tắt (abstract) của bài báo 
Buổi chiều: thực hành

Ngày 15/1 
Bài 4: Cách viết phần dẫn nhập (introduction)
Bài 5: Cách viết phần phương pháp (methods) 
Bài 6: Cách viết phần kết quả nghiên cứu (results)
Bài 7: Các soạn bảng số liệu, biểu đồ, hình ảnh 
Thực hành

Ngày 16/11 
Bài 8: Cách viết phần bàn luận (discussion)
Bài 9: Văn phong khoa học và tiếng Anh 
Bài 10: Cách viết luận văn 
Thực hành

Ngày 17/11 
Bài 11: Qui trình công bố bài báo khoa học
Bài 12: Cách viết đề cương nghiên cứu 
Thực hành
Bế mạc

Trong bài 11 (qui trình công bố) chúng tôi sẽ bàn cụ thể về cách viết cover letter, qui trình bình duyệt bài báo diễn ra như sao, cách trả lời bình duyệt, và lí do tại sao các bài báo khoa học bị từ chối. Biết được những lí do này cũng giúp chúng ta chuẩn bị bài báo tốt hơn trước khi nộp cho một tập san.

Ngày 18/11:  Workshop về ứng dụng di truyền học trong nghiên cứu và lâm sàng. 
Buổi sáng: 

1. Genetics and genomics in clinical medicine: the Big Picture 
2. Genetic technologies 
3. Study design for genetic epidemiology 
4. Application: Search for genes of osteoporosis 
5. Application: Genetic determinants of trabecular bone score 
6. Genetic determination of common diseases 
Buổi chiều 
7. Genetics and Personalized Medicine 
8. Genetic testing in pregnancy 
9. Genetic diagnosis of cancer 
10. Genetic testing in osteoporosis 
11. Pharmacogenetics and prospects

Thủ tục ghi danh:

http://pnt.edu.vn/vi/News-Detail/NewsID/2754

Vụ arsenic trong nước mắm: diễn giải kết quả của Bộ Y tế

Bộ Y tế mới ra thông cáo báo chí (1) cho biết rằng họ đã làm kiểm nghiệm trên 247 mẫu nước mắm, và kết quả là không có mẫu nào (0) có arsenic vô cơ. Kết quả này có lẽ làm an lòng công chúng và cho thấy Vinastas có thể đã sai. Nhưng đối với giới khoa học kết quả đó đặt ra vài câu hỏi về cách làm và diễn giải.

Ấn tượng đầu tiên khi đọc thông cáo này là chẳng khác gì cách mà Vinastas trình bày, tức là thiếu thông tin khoa học. Bất cứ một điều tra xã hội nào cũng có thể xem như là một sự khảo sát về một tham số trong quần thể (population). Cái "tham số" ở đây chính là hàm lượng arsenic trong nước mắm. Chúng ta không biết trong quần thể nước mắm toàn quốc có hàm lượng arsenic là bao nhiêu, và vì thế chúng ta phải lấy mẫu (samples). Nếu lấy mẫu đúng phương pháp và ngẫu nhiên, thì kết quả có thể cho phép chúng ta ước tính cái tham số trong quần thể.

Ở đây BYT chỉ nói rằng họ lấy "247 mẫu ngẫu nhiên với 210 nhãn hiệu sản phẩm nước mắm khác nhau của 82 cơ sở sản xuất." Không hiểu tại sao có con số 247, nhưng đó là mẫu khá lớn và phần nào làm chúng ta tự tin hơn. Địa điểm lấy mẫu là Hà Nội, Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. Chúng ta có thể hỏi tại sao không lấy mẫu ở những vùng "thủ đô" nước mắm như Phú Quốc và Phan Thiết.

Cũng như Vinastas, lần này chúng ta cũng không rõ BYT dùng phương pháp phân tích nào. Điều đáng quan tâm là họ làm ở 4 nơi khác nhau (chứ không phải tại một địa điểm): Viện kiểm nghiệm ATVSTP Quốc Gia, Viện Dinh Dưỡng, Viện Y tế Công cộng thành phố Hồ Chí Minh và Viện Pasteur Nha Trang. Vấn đề đặt ra là các thiết bị giữa 4 địa điểm phân tích có được calibrated hay không? Điều này rất quan trọng, vì nó chẳng khác gì chúng ta đo lường nồng độ vitamin D ở hai địa điểm cùng một phương pháp, nhưng chưa chắc cho ra kết quả giống nhau nếu không được chuẩn hoá.

Không có bằng chứng ≠ bằng chứng không có

Thật ra, rất khó bàn chuyên sâu về kết quả của BYT, vì họ chẳng cung cấp thông tin khoa học nào cả. Đối với giới khoa học, dữ liệu cần biết là số trung bình và độ lệch chuẩn của hàm lượng arsenic phân chia theo từng thành phần như arsenobetaine, arsenocholine, arsenite, arsenate, methylarsonic acid, dimethylarsinic acid, trimethylarsine oxide, trimethylarsenopropionate. Nhưng Bộ Y tế không hề báo cáo bất cứ một con số nào về các thành phần trên, và chúng ta có lí do để nghi ngờ tính khoa học đằng sau kết quả 247/247.

Cách báo cáo rằng "247/247 (100%) các mẫu nước mắm được kiểm nghiệm không phát hiện Asen vô cơ," theo tôi là -- nói theo tiếng Anh -- là non-informative, tức thiếu thông tin. Giả dụ rằng có mẫu nước mắm có hàm lượng arsenic vô cơ là 0.98 mg/L, thì theo BYT kết quả này là âm tính, vì nó thấp hơn 1 mg/L. Nhưng trong thực tế thì khó nói là âm tính được nếu chúng ta biết rằng sai số đo lường (error of measurement) là 2-5% là sai số hay thấy trong các máy HPLC. Nói cách khác, cách trình bày số liệu theo kết quả nhị phân (yes/no, dương tính/âm tính) là không thoả đáng về mặt khoa học.

Trong khoa học chúng ta có câu "absence of evidence is not evidence of absence". Trong trường hợp arsenic và nước mắm, câu này phải hiểu là không thấy arsenic vô cơ trong 247 mẫu nước mắm KHÔNG có nghĩa là chứng cứ cho thấy nước mắm không nhiễm arsenic vô cơ. Có thể chúng ta chưa tìm ra mà thôi. Nên nhớ rằng arsenic hữu cơ có thể chuyển hoá thành vô cơ trong quá trình chế biến (2).

Với nguyên lí "absence of evidence is not evidence of absence" và với kết quả 0 mẫu âm tính trên 247 mẫu kiểm nghiệm, chúng ta diễn giải như thế nào? Theo tôi, có hai cách diễn giải kết quả này:

Cách thứ nhất là áp dụng "nguyên tắc 3/n biến cố". Trong nghiên cứu can thiệp lâm sàng, thỉnh thoảng chúng ta không phát hiện một biến chứng nào cả, và điều đó không có nghĩa là thuốc quá tuyệt vời; nó chỉ có nghĩa là chúng ta chưa "gặp ma" thôi. Năm 1983, tác giả Hanley và Lippman dùng lí thuyết phân bố Poisson chứng minh rằng nguy cơ (xác suất) tối đa mà biến cố có thể xảy ra về lâu dài là 3/n, trong đó n là số mẫu. Điều này có nghĩa là chúng ta kì vọng rằng về lâu dài, tỉ lệ tối đa mẫu nước mắm bị nhiễm arsenic vô cơ là 1.2% (tức 3/247).

Cách thứ hai là dùng phương pháp Bayes để ước tính. Phương pháp này đòi hỏi chúng ta phải cho một thông tin tiền định (còn gọi là prior distribution), rồi sau đó dùng số liệu thực tế của BYT để ước tính tỉ lệ nước mắm bị nhiễm. Giả dụ rằng chúng ta không biết gì về tỉ lệ thật, và giả định rằng các tỉ lệ này có xác suất như nhau, tức là phân bố Beta(1,1). Dùng phân bố này và kết hợp với số liệu 0/247, chúng ta có thể mô phỏng tỉ lệ đó như sau (xem hình).

Như các bạn thấy từ kết quả mô phỏng chúng ta có thể ước tính tỉ lệ bị nhiễm là 0.3% (tức 3 trên 1000), nhưng nếu lấy mẫu nhiều lần thì tỉ lệ này sẽ dao động trong khoảng 0% đến 1.2%. Kết quả phần trên của khoảng tin cậy 95% này hoàn toàn nhất quán với nguyên tắc 3/n mà tôi trình bày trên.

Tạm kết luận

Nói tóm lại về tính khoa học, thông cáo báo chí của Bộ Y Tế không khác gì so với thông cáo báo chí của Vinastas. Nếu kết quả của Vinastas là một cực đoan dương, thì kết quả của BYT là một cực đoan âm. Cái kết quả cực đoan âm đó có thể cho chúng ta an tâm là nước mắm Việt Nam không bị nhiễm arsenic.

Nhưng chúng ta phải cẩn thận với tình trạng too good to be true, vì trong khoa học bất cứ một kết quả nào quá đẹp (như của BYT) hay quá xấu (như của Vinastas) đều đáng nghi ngờ. Hãy giả định rằng BYT đã làm đúng qui chuẩn khoa học, thì tính toán của tôi cho thấy tỉ lệ nước mắm nhiễm arsenic vô cơ cao lắm là 1.2%, nhưng khả năng cao là 0%.

===

(1) http://moh.gov.vn/news/pages/tinkhacv2.aspx?ItemID=1798

(2) Kato A, Nagashima Y. Identification of dimethylarsinic acid as the major arsenic compound in fish sauce by liquid chromatography/electrospray ionization-mass spectrometry. Fisheries Science 2004;70:695–702.

Ghi thêm: 

Hôm nọ tôi có bàn về kết quả khảo sát của báo Thanh Niên. Hôm nay thì Thanh Niên đã gỡ những bài viết đó. 

http://thanhnien.vn/thoi-su/thanh-nien-cao-loi-va-go-bo-bai-viet-ve-nuoc-mam-758049.html

Bộ Y tế nói rằng trong qui định về giới hạn arsenic (mà họ dựa vào qui định của một tổ chức quốc tế) là chỉ nói về arsenic vô cơ. Nhưng trong thực tế thì cách viết của thông tư đó không đề cập đến vô cơ (xem hình), và đó chính là nguồn gốc của sự lẫn lộn: 

 

Arsenic và nước mắm: vấn đề truyền thông khoa học

Câu chuyện "nước mắm nhiễm arsenic" có thể xem là một biến cố về truyền thông khoa học (science communication). Giới báo chí Việt Nam nói chung không am hiểu về khoa học và thiếu kĩ năng xử lí thông tin khoa học, nên dẫn đến những ngộ nhận và đưa tin sai. Trong cái note này tôi muốn đề ra 5 tiêu chuẩn để giới báo chí có thể sử dụng tron việc xử lí thông tin khoa học.

Tôi nghĩ ở khía cạnh xử lí thông tin, nhà báo cũng giống như bác sĩ. Bác sĩ hàng ngày phải xử lí thông tin, qua đọc y văn và đánh giá mức độ tin cậy để phục vụ cho các quyết định lâm sàng. Nhà báo cũng thế, mỗi ngày họ phải đánh giá nhiều thông tin và sàng lọc những thông tin cần thiết để cung cấp cho độc giả.

Tôi có cơ duyên với truyền thông khoa học vì tôi hay viết về lĩnh vực này. Có lần tôi được hân hạnh nói 3 bài về chủ đề này trong một hội nghị của giới báo chí do Bộ KHCN tổ chức ở Vĩnh Phú. Sau này tôi viết thành một số bài về cái mà tôi gọi là "truyền thông thực chứng" (evidence based communication), theo đó tôi đề nghị 10 tiêu chuẩn để đánh giá thông tin khoa học (1). Mấy hôm nay, qua vấn đề nước mắm và thạch tín, tôi nghĩ đến 5 tiêu chuẩn mà tôi muốn chia sẻ với các nhà báo (và các bạn đọc).

Tiêu chuẩn 1: giá trị khoa học

Một thông tin liên quan đến khoa học (như nhiễm độc chất, mối liên quan giữa yếu tố nguy cơ và bệnh tật) có giá trị nếu nó được đúc kết từ một quá trình thu thập và phân tích dữ liệu nghiêm chỉnh. Quá trình ở đây có thể bao gồm:

• mô hình nghiên cứu, tiêu chuẩn chọn mẫu, cách lấy mẫu hoặc sinh phẩm;
• phương pháp và thiết bị đo lường; 
• độ chính xác (accuracy) của phương pháp đo lường;
• độ tin cậy (reliability) của phương pháp đo lường;
• phương pháp phân tích dữ liệu; và
• cách trình bày, diễn giải kết quả phân tích.

Có khi nhà báo không đủ kiến thức và kinh nghiệm để đánh giá các khía cạnh trên, và cách hay nhất là họ kiểm tra xem nơi cung cấp thông tin xem họ đã có kinh nghiệm làm khoa học. Họ có hợp tác với ai để phân tích hay tiến hành nghiên cứu. Kiểm tra nơi hợp tác xem họ đã có thành tích nào trong quá khứ, nếu có công bố khoa học thì càng tốt. 

Tiêu chuẩn 2: phân biệt giữa ý kiến cá nhân và chứng cứ

Chứng cứ qua dữ liệu thật mới có giá trị cao. Cùng một dữ liệu nhưng các chuyên gia có thể diễn giải hoặc hiểu khác nhau. Chẳng hạn như nếu nồng độ thạch tín là 3 mg/L thì có người có thể nói là không quan trọng, nhưng người khác có thể nói nồng độ đó cao gấp 2 lần nồng độ cho phép, và do đó ... quan trọng. Trong trường hợp này, nhà báo chỉ cần báo cáo dữ liệu thật và so sánh với một giá trị tham chiếu, chứ đừng nghe diễn giải của chuyên gia.

Cần nói thêm rằng trong khoa học, ý kiến cá nhân có giá trị khoa học thấp nhất. Lí do là có khi cá nhân tuy có chức danh nhưng không có kinh nghiệm và kiến thức chưa đạt, nên họ có thể phát biểu theo kinh nghiệm cá nhân. Do đó, trong truyền thông khoa học, cũng như y học thực chứng, ý kiến cá nhân có giá trị thấp nhất.

Tiêu chuẩn 3: tư vấn chuyên gia

Không bao giờ tin vào một nguồn tin hay một chuyên gia. Lúc nào cũng phải tìm tư vấn của ít nhất 2 chuyên gia khác trong chuyên ngành. Kinh nghiệm cá nhân tôi cho thấy khi các nhà báo bên này phỏng vấn tôi, họ sau đó tìm hỏi ý kiến của hai, ba đồng nghiệp khác để có thêm ý kiến. Tôi thấy cách làm việc này rất hay, vì nó đảm bảo tính đa chiều của thông tin và cách hiểu thông tin.

Tiêu chuẩn 4: đối chiếu với thực tế 

Những kết quả khoa học thường được rút ra từ những nghiên cứu trong môi trường có kiểm soát chặt chẽ và khó có thể áp dụng trong thực tế. Chẳng hạn như để tìm mối liên quan giữa arsenic và tử vong, nhà nghiên cứu có thể cho chuột uống một liều lượng lớn arsenic mỗi ngày suốt 3 tháng trời, và sau đó xem tỉ lệ tử vong. Một kết quả như thế khó có thể áp dụng cho người, vì trong thực tế chúng ta không phải là chuột, và chúng ta cũng không ăn uống nhiều arsenic như thế. Cho nên, những kết quả như thế không có ý nghĩa gì trong thực tế cả.

Cũng giống như thông tin về thịt đỏ và ung thư mà WHO làm ồn ào năm ngoái, trong thực tế thì rất khó áp dụng cho người. Theo ước tính của WHO, mỗi ngày ăn 50 gram thịt chế biến hoặc 100 gram thịt đỏ chưa qua chế biến tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư trực tràng 18%. Khoan hãy bàn về lí do sinh học đằng sau sự gia tăng nguy cơ này, câu hỏi đặt ra là con số tăng 18% này có nghĩa gì? Muốn hiểu con số này, đòi hỏi phải dùng đến dịch tễ học (mà có lẽ đại đa số các bạn chưa học từ sách giáo khoa). Theo nghiên cứu dịch tễ học, ở người da trắng, nguy cơ (trọn đời) mắc bệnh ung thư trực tràng là khoảng 5%. Do đó, ăn 50 gram thịt chế biến MỖI NGÀY và trọn đời sẽ tăng nguy cơ lên 5.90%, tức chỉ tăng 0.90% mà thôi. Không bao giờ "mắc mưu" mấy con số!

Một điều cần ghi nhận rằng không phải hoá chất nào cũng độc. Bất cứ hoá chất và bất cứ dược phẩm nào cũng có hoạt tính lợi và hại, tuỳ theo cách sử dụng và liều lượng sử dụng. Trường hợp arsenic cũng thế, không phải cứ arsenic hay arsenic vô cơ là có độc tố (như ông Bộ trưởng bộ 4T nói "Ai cũng biết thạch tín là một chất cực độc, thường được sử dụng làm thuốc diệt chuột"). Trong thực tế, arsenic đã được dùng như là một độc tố để ám sát các vua chúa (có giả thuyết rằng vua Quang Trung bị ám hại bằng arsenic), nhưng arsenic cũng được dùng như là một loại dược phẩm để điều trị một số bệnh, kể cả ung thư máu và giang mai. Do đó, không bao giờ quá cực đoan chỉ nhìn cái độc của một hoá chất mà lờ đi cái lợi của nó.

Tiêu chuẩn 5: mâu thuẫn lợi ích

Tiêu chuẩn này tiếng Anh gọi là "conflict of interest". Trong thời đại ngày nay, rất nhiều nghiên cứu, đặc biệt là nghiên cứu y khoa, chịu sự tác động của kĩ nghệ dược phẩm. Kĩ nghệ dược có khả năng (tiền) mướn nhà khoa học làm nghiên cứu, và điều khiển nhà khoa học nên/phải nói gì. Trong các hội nghị khoa học, nhiều người trng giới khoa học cao cấp đều là những người bán hàng cho các công ti dược mang danh giáo sư mà thôi. Có nhiều công còn táo tợn soạn slide cho họ! Không phải tất cả, nhưng nhiều người, đặc biệt là những người nói về thuốc.

Do đó, nhiệm vụ của nhà báo là phải tìm hiểu xem đằng sau thông tin, hay đằng sau một nhóm nào đó, có bóng dáng của các thế lực thương mại. Nếu có sự dính dáng của các doanh nghiệp, thì cần phải cẩn thận, hoặc tốt hơn hết là lờ đi thông tin đó. Chẳng hạn như câu chuyện arsenic và nước mắm càng ngày càng lộ ra là đằng sau thông tin này có bóng dáng của một công ti làm nước mắm nước ngoài.

Nhân nói chuyện này làm tôi chợt nhớ đến một công trình nghiên cứu của chúng tôi về ăn chay và loãng xương. Khi công bố, bài báo gây tiếng vang và cả tai tiếng. Những người ăn chay họ mạt sát chúng tôi là "điếm" của kĩ nghệ thịt (meat industry) vì họ hiểu lầm rằng Ts Nguyễn Đình Nguyên được một công ti giết thịt ở Mã Lai tài trợ! Câu chuyện nói lên rằng sự dính dáng của doanh nghiệp vào các thông tin khoa học là rất tế nhị.

Nước mắm Việt Nam có bao nhiêu arsenic độc?

Đây là câu hỏi làm tôi bận tâm mấy ngày nay, nhưng tôi nghĩ đã có câu trả lời bằng ước tính. Qua vài số liệu của Vinastas (2), tôi đã ước tính rằng nồng độ arsenic trung bình trong nước mắm là khoảng 2.18 mg/L. Chúng ta cần phải có thêm một thông tin khác, và đó là độ lệch chuẩn (standard deviation, SD). Theo một nghiên cứu trước đây công bố trên một tập san khoa học quốc tế thì SD là khoảng 0.05 mg/L (3). Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng khoảng 90% hàm lượng arsenic trong nước mắm là dạng hữu cơ, tức chỉ 10% hay thấp hơn là ở dạng vô cơ.

Từ các dữ liệu này chúng ta có thể ước tính nồng độ arsenic vô cơ trong nước mắm Việt Nam:

• Nồng độ arsenic vô cơ và hữu cơ trong nước nắm có thể dao động trong khoảng 2.18 ± 3*0.05 = 2.03 đến 2.33. (Cho dù, SD là 0.1 thì nồng độ arsenic cũng chỉ dao động trong khoảng 1.88 đến 2.48 mg/L.) 

• Nồng độ arsenic vô cơ (giả định là 10% tổng arsenic) có thể dao động trong khoảng 0.068 đến 0.368 mg/L. Nói cách khác, nồng độ arsenic vô cơ vẫn thấp hơn 1 mg/L là nồng độ được xem là an toàn.

Tôi nghĩ những ước tính trên đây có vẻ hợp lí. Cách đây vài tuần, báo Thanh Niên cũng có thử nghiệm 106 mẫu nước mắm, và họ viết "... mẫu nước mắm được mua trong một siêu thị tại TP.HCM có độ đạm 50 thì hàm lượng thạch tín là 4,09 mg/lít, cao hơn 4 lần; mẫu nước mắm tại tỉnh Kiên Giang có độ đạm 43 thì hàm lượng thạch tín là 2,97 mg/lít, cao hơn gần 3 lần ..." (4).

Như vậy, ngay cả nước mắm có nồng độ arsenic cao như 4.1 mg/L, thì nồng độ arsenic vô cơ cũng chỉ 0.41 mg/L. Ngay cả xem đây là số trung bình, thì chúng ta cũng có thể đoán được rằng nồng độ arsenic vô dao động trong khoảng 0.26 đến 0.56 mg/L, tức vẫn thấp hơn nhiều so với nồng độ an toàn là <1 mg="" o:p="">

Nhưng cũng chú ý rằng Thanh Niên đã viết một câu kết luận sai, và sai rất tai hại! Nồng độ cho phép là 1 mg/L hoặc thấp hơn nhưng là nồng độ arsenic vô cơ. Họ so sánh nồng độ hữu cơ + vô cơ với qui định về nồng độ vô cơ. Thật là một sai lầm cơ bản!

Thế nhưng chẳng ai phê phán Thanh Niên, mà tất cả đều nhắm đến Vinastas!

Quay lại câu chuyện arsenic và nước mắm, đối chiếu với 5 tiêu chuẩn tôi nêu trên đây, chúng ta dễ dàng thấy thông tin đều không đạt cả 5 tiêu chuẩn. Họ không cho chúng ta biết về phương pháp và qui trình lấy mẫu, phương pháp phân tích, độ chính xác và độ tin cậy. Các nhà báo khi đồng loạt đưa tin mà không hỏi ý kiến chuyên gia. Khi hỏi chuyên gia thì phần lớn chỉ là ý kiến cá nhân mà không hề có bằng chứng khoa học. Liều lượng [cứ cho là] nhiễm arsenic thật ra là rất thấp, không đáng quan tâm. Và, sau cùng là có thể có sự tác động của doanh nghiệp lớn đang cạnh tranh với các doanh nghiệp nhỏ trong thị trường nước mắm. Rõ ràng, giới truyền thông đã thất bại hoàn toàn trong việc đưa tin arsenic và nước mắm.

Chú thích:

(1) http://www.thesaigontimes.vn/52183/Muoi-tieu-chuan-de-dua-tin-khoa-hoc.html

(2) http://suckhoedoisong.vn/nuoc-mam-va-thach-tin-4-van-de-dang-sau-nhung-con-so-n123899.html

(3) http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030881460800767X

(4) http://thanhnien.vn/kinh-doanh/lam-gi-de-nuoc-mam-viet-vuon-ra-the-gioi-can-trong-voi-ham-luong-thach-tin-754112.html

(5) Vấn đề phân biệt arsenic hữu cơ và vô cơ rất quan trọng, nhưng ngay cả Thông tư số 02/2011/TT/BYT của Bộ Y tế cũng còn hơi mập mờ. Lần dò theo thông tư này, tôi phát hiện là Bộ Y tế cũng chỉ dựa vào tiêu chuẩn của Association of Official Analytical Chemists, chứ không có nghiên cứu gì ở VN cả. Thông tư này viết chung chung rằng: "Giới hạn ô nhiễm arsen (As) trong thực phẩm" dành cho nước chấm là 1 mg/L. Câu đó không phân biệt cụ thể vô cơ và hữu cơ! Và, đây có thể chính là nguồn gây hiểu lầm cho báo chí vì họ thấy nồng độ arsenic cao hơn 1 mg/L là lập tức cho rằng ... độc hại!